Kommenlandschap

Uw perceel bevindt zich op de komgronden. Hieronder kunt u van alles lezen over het landschapstype waar uw perceel zich in bevindt. Daarnaast vindt u informatie over boerenerven, landschapselementen en de hulp die Stichting Landschapsbeheer Gelderland u hierbij kan bieden.

Gebiedskenmerken

In de komgebieden, ver van de rivierloop, kwam het water tot rust en kon slib rustig bezinken. In de loop der eeuwen leidde dit plaatselijk tot een dikke, zware komkleilaag.
Het karakter is open met schaarse bebouwing. De kavels zijn onregelmatig. De wegen en waterlopen, zoals weteringen en sloten zijn recht. De zware klei gronden zijn vaak in gebruik als grasland. Als grond ongeschikt was voor de landbouw dan werden grienden aangelegd. Naast wat verspreide populierenbosjes en grienden komt verder alleen weg- en erfbeplanting voor.

kommenOp en rond het erf

Heggen en hagen
Heggen of hagen kunnen voorkomen rondom de voortuin, moestuin of boomgaard. Rondom de boomgaard of moestuin  kwam van oudsher meidoorn of een gemengde doornhaag voor. Rondom de voortuin gaat de voorkeur uit naar meidoorn of veldesdoorn.

Hoogstamboomgaard
In dit landschapstype zijn boerenboomgaardjes een waardevolle aanvulling. In zo’n boomgaardje stonden fruitbomen voor de eigen voorziening. Denk daarbij aan een handappel, moesappel, stoofpeer, handpeer pruim en kers. Niet alle soorten zijn zelf bestuivend, sommige rassen hebben een ander ras nodig om vrucht te kunnen dragen. De adviseur van landschapsbeheer Gelderland kan helpen met de rassenkeuze.

Knotbomen
Knotbomen vormen al eeuwenlang een vertrouwd beeld in het Nederlandse cultuurlandschap. Bepaalde boomsoorten werden vroeger geknot om gebruikshout te leveren. Echter deze wijze van houtproductie is niet meer rendabel en hierdoor dreigen deze markante knotbomen uit het landschap te verdwijnen.
Knotbomen staan vaak in rijen en vormen groene linten in het landschap. Oudere noestige knotbomen bieden een schuil- en nestplaats voor allerlei diersoorten. Een voorbeeld hiervan is de steenuil. Diverse soorten planten, mossen en paddenstoelen vinden een goede humusrijke voedingsbodem in vermolmde delen van oude knotbomen.
Knotbomen van schietwilg en gewone es komen in dit landschapstype voor langs (voormalige) perceelsranden, watergangen, wegen en rond eendenkooien. Essen en wilgen wortelen behoorlijk diep en verstevigen hierdoor de oevers van watergangen.
Bekende plekken waar knotwilgen en knotessen voorkomen:
– Ooijpolder, gemeente Berg en Dal, Rivierengebied
– Omgeving van de eendenkooi bij Waardenbrug, gemeente Neerijnen, Rivierengebied

Solitaire bomen
Op het erf staat vaak een solitaire boom, zoals een walnoot, kastanje of gewone es.

Traditionele verdeling tussen man en vrouw ook terug te zien op een boerenerf

voorenachterstructuurDe taakverdeling tussen de boer en boerin heeft een belangrijke invloed gehad op de traditionele erfinrichting. De taken waren duidelijk verdeeld en daarmee de grond rondom de boerderij ook. De voor- en achterkant worden nog altijd door een denkbeeldige lijn tussen de verschillende gebouwen van elkaar gescheiden. Deze lijn kan globaal over het gehele erf worden doorgetrokken, waardoor de functionele scheiding tussen wonen (voor) en werken (achter) goed zichtbaar wordt.
De vrouw had de verantwoordelijkheid over het woongedeelte, het daarbij liggende terrein met de bleek, de moestuin, de huisweide, eventueel de siertuin en de boerenboomgaard. Op de boerderij werd dat meestal “het voor” genoemd.
De man had de verantwoordelijkheid voor de dieren, de wagens, de werktuigen en het bedrijfsgedeelte. Kortom, hij had de zorg voor “het achter”.

Wilt u een landschappelijk ingericht perceel?

Wanneer u graag uw perceel landschappelijk en cultuurhistorisch wilt inrichten op basis van een professioneel inrichtingsplan, dan kan Stichting Landschapsbeheer Gelderland daarbij helpen. U kunt hiervoor een afspraak maken met één van de regionale landschapsadviseurs klik hier voor meer informatie of voor het maken van een afspraak.

Tips over aanleg en onderhoud van beplanting

Wilt u landschapselementen aanleggen? Vraagt u zich of hoe u de beplanting moet beheren? Stichting Landschapsbeheer Gelderland heeft speciaal voor u 11 verschillende informatiefolders en diverse instructiefilmpjes ontwikkeld. Per folder of filmpje wordt de aanleg en het beheer van een landschapselement toegelicht. Klik hier voor de informatiefolders of klik hier de instructiefilmpjes.

Kijk ook eens op: