Handen aan de gevlochten heg

Begin 1900 werd het prikkeldraad in ons landschap geïntroduceerd. Na afloop van de tweede wereldoorlog bleef er veel prikkeldraad achter in het buitengebied wat door de boeren werd gebruikt om weilanden mee af te zetten.  De boeren konden op die manier vrij eenvoudig hun vee inscharen. Het was dat de heggen, die daarvoor al eeuwen dienst deden als levend prikkeldraad, overbodig werden. Veel heggen zijn opgeruimd met een kaler en minder aantrekkelijk landschap tot gevolg.

Heggenleggen of heggenvlechten

Om de heggen veekerend te maken was het nodig ovlechtheggen Hummelo en Keppel 1juni05 006m deze op een specifieke manier te beheren. Dit deed men door de heggen te vlechten of te leggen. Men kapte daartoe de struiken van de heg aan de grond met een hiep (soort kleine handbijl) in en duwde deze struiken half om totdat deze in een hoek van 30-40 graden kwam te liggen.
Deze gelegde struiken bleven gewoon leven en omdat er zich weer nieuwe takken ontwikkelen die recht omhoog door de gelegde heg groeien. Er ontstaat een hecht en dicht netwerk van takken (met stekels) die ondoordringbaar is voor mens en dier.

Dit inhakken, vlechten, plaatsen van extra staken en het afvlechten met wilgentenen behoort tot het ambacht van de Heggenlegger en werd in heel Nederland eeuwenlang toegepast. Het ambacht  bestaat nog steeds en mag zich verheugen in een toenemende belangstelling.

Een gelegde heg vervult nu meer hedendaagse functies zoals:
–    Het verfraaien van het landschapsbeeld
–    Het geleiden van de recreanten langs wandelpaden
–    Het omzomen van paardenbakken
–    Leveren van een extra bijdrage aan de biodiversiteit en ecologie.

Dorpen leren ambacht heggenvlechter

Het ambacht van ‘heggenvlechter’ willen we graag in ere houden en we zoeken meerdere dorpen in Gelderland die mee willen doen aan het project.
Deze dorpen leveren een groepje vrijwilligers die  middels een theorie,- en praktijktraining inhoudelijke kennis van het ambacht van het heggenvlechten ontvangt. Om de opgedane kennis te bestendigen en ook in uitvoering te brengen worden er in de buitengebieden van deze dorpen ook nieuwe heggen aangeplant die op termijn door deze groep gevlecht gaan worden. Daarnaast  worden de groepen in het volgende jaar uitgenodigd voor een opfrismiddag om de resultaten van het jaar ervoor te bekijken en te analyseren en om de opgedane kennis te delen en bij te spijkeren.

Een belangrijk kenmerk van de te zoeken deelnemers is de bereidheid om ook na afronding van dit project een aanspreekpunt te willen en kunnen zijn voor het dorp ten aanzien van heggen en hagen. Er zal ook zeker gestimuleerd worden dat de deelnemers na afronding van de training de opgedane kennis actief gaan delen met de mede-dorpsbewoners.

Training

2009-11-14 kamp IJsselhegvlecht 29De training bestaat uit een theorieavond waar de deelnemers uitleg krijgen over de waarde van heggen en gevlochten heggen, de cultuurhistorische  en ecologische betekenis maar ook hoe het vlechten qua theorie in z’n werk gaat.

Aansluitend wordt er op een zaterdag de praktijkdag gegeven. Hierbij gaan alle deelnemers zelf aan de slag met een heg vlechten. Uiteraard wordt hierbij aandacht besteed aan Arbo en veilig werken. Het resultaat is dat de deelnemer aan het eind van deze trainingsdag ongeveer 10 meter heg gevlochten heeft. Aangezien we ook willen stimuleren dat er meer heggen aangeplant worden met als doel om deze na een aantal jaren te vlechten bieden we de dorpen de mogelijkheid aan om in de eigen leefomgeving locaties te zoeken waar een nieuwe heg en een Hazelaarsbosje geplant kan worden.
De nieuwe eigenaar van de heg zal meewerken om de heg na een aantal jaar ook daadwerkelijk aan te bieden om te vlechten. Het Hazelaarsbosje levert dan de lange slieten die nodig zijn om de gelegde heg af te vlechten.  Het plantmateriaal wordt tijdens een centrale plantdag aan de groep/ eigenaar ter beschikking gesteld. De eigenaar betaalt een eigen bijdrage voor het materiaal.

De cursus ‘Heggen vlechten’ vindt plaats in drie regio’s: Achterhoek, Rivierengebied en Veluwe Vallei. Aanmelden is niet meer mogelijk.

Dit project voeren we samen uit met stichting Heg&Landschap en de Vereniging Kleine Kernen-Federatie Dorpshuizen Gelderland en wordt mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Fonds voor Cultuurparticipatie.

 

 

Kijk ook eens op: