Boerenerven: ‘Gerard spöl nog efkes stukskes op de monika veur de leu want ik heb ´t etten nog niet klaor’

JanvdLagenmaat Marietje Weenink portet
Marietje Reijrink (geb. 1929)

Marietje Reijrink ontmoette Gerard Weenink van Erve Kots op het Ruiterbal van de Groenlose Vestingruiters en die avond werd het wat. Zij trouwde in 1960 met “haar boer”. Samen bouwden zij voort op het authentieke erfgoed van openluchtmuseum en boerderij. Later werd dit de zeer aansprekende combinatie van museum en herberg Erve Kots. Bijna 55 jaar later kijkt ze samen met Gerard in hun woning aan de Eimersweg in Lievelde terug op alle ontwikkelingen.

Auteur Ina Brethouwer, beeldmateriaal Jan van de Lagemaat.

Lees dit verhaal in het Nederlands.
Lees het verhaal van haar man.

“In juni 1960  waren vader en moeder Weenink 50 jaor etrouwd en dat hebt ze evierd in ’t losse hoes. De receptie was buuten of in ’t ontvangstlokaal, dat wet ik neet meer precies. In ieder geval  was ’t etten in ’t losse hoes ’s aovens. D’r stonnen grote taofels edekt.  Wi-j hebt veurdentied de hele boel schoonemaakt. Vlak daornao in juli 1960 bunne wi-j etrouwd. Ton wi-j 25 jaor etrouwd waren in 1985 hebbe wi-j dat feest evierd op de Daele van Erve Kots. Die was toen net klaor.
As de dag van vandage herinnere ik mien den eersten Paosdag 1961. Op miene maneere  had ik ’s middags nog wal lekker ekokt dacht ik, en ik had net ’t etten ongeveer op taofel staon, ton ging’t belleken, kwammen de mensen en die hebt Gerard töt een uur of dree, half veere, an de praot ehollen. Vader had Gerard evraogd um met de mensen naor ’t museum te gaon en hee ging d’r met rond. En da’s ok alles wat d’r den dag ewest is. Maor ik zat met ’t etten wat kold was, verpieterd.  Ik mot d’r wal bi-j zeggen dat dit de Van Heeks uut Enschede wazzen en ’t was ok neet de eerste kere dat dee d’r waren. Anneke van Heek had ik al eerder ezene ton ik koffie mos brengen naor vader in ’t museum. Ton ik terugge kwamme bi-j Gerard zei ik: “Wee dat is wet ik neet, maor ik kan wal zeen dat ’t ne dame is”. Zo rechtop at ze zat met de tasse veur eur op schoot en andachtig luuster’n naor vader Bernard.JanvdLagemaat Marietje Weenink_ervekots

Tonne wi-j etrouwd bunt, ik hebbe toch werkelek emeend da’k met een boer trouwen! Heel raar. Ik wol graag huusholdlerares wodden, maor dat zat d’r financieel niet in. Ton he’k ne andere opleiding edaone en he’k mien hele jonge leven kantoorwark edaone. Maor as ik vri-j was zat ik altied bi-j mien breur op ’t land want daor warken ik graag. Ik hadde een broertje dood an huusholdelek wark. Heel verschrikkelijk von ik dat. Ton ik trouwen met Gerard hadden wi-j  van alles, varkens, kippen en wi-j hadden melkkoone. Wi-j woonden waor now de herberg is, gewoon in  ’t eerste gedeelte. De ontvangstruumte was ok onze woonruumte. Wet i-j wa’w ton hadden? Allene ’t ontvanglokaal, een kökken d’r achter, maor dee was toen wal helemaol ni-j emaakt dee kökken, wi-j hadden zelfs een elektrisch fornuus , en daor ha’w ok ‘n kollenfornuus  d’rnaost staon, alles mooi betegeld en mooie kastjes, ‘t was gewoon één groot mooi geheel. Maor dat was dus onze woonkamer/-kökken, ’t was ok alles wa’w hadden. En baoven ha’w ene slaopkamer. En ne hele grote zolder. No, dat was ‘t. En achter ha’w nog ne kleine ruumte, waor allemaole eierkiste stonnen van ons vermeerderingsbedrief. Dat was neudig um alles goed oet te zuuken. En dan ’s morgens a’w opstonnen dan was ’t eerst samen melken, um zeuven uur mos de melk al an de weg staon.  En dan ging ik de varkens voeren en Gerard ging de hoender verzorgen. Meestal was ik met varkens voeren iets eerder klaor en had ik ’t etten klaor en dan ginge wi-j samen etten zo tegen een uur of achte. Dan ha’w ’t meeste wark d’r al op zitten den dag. D’r kwam wel volk deur de waeke, maor ’t gebeuren ok wal dat de mensen wee kwammen zeiden: “Komt hier wel eens iemand”.  ’t Meeste bezoek kwam op  zondag.

JanvdLagemaat_MarietjeWeeninkIk bun begonnen met ’n köpken koffie schenken.  Wi-j hadden wieter weinig of niks an te bieden. Ne plakke krentenwegge of zoiets. Op een gegeven moment kwam d’r iedere kere meer volk. De mensen kregen meer vakantie, d’r kwamen baetere tieden veur een ieder in de jaoren zestig en zeventig. Gerard had altied ´t idee wal um ´t een betjen groter te maken. Hee dacht zich altied van alles oet, kon good bouwplannen maken en hee verzamel’n in de streek völle originele bouwmaterialen. Wi-j hebt d´r heel lange aover edaone um dee zaale daor achter te zetten. Veurdat ’t zowiet was kwam i-j den eersten tied al geliek in de zale, dat is waor a’j noo binnenkomt rechts. Ton was alles nog gewoon één geheel, den gang was d´r toen nog neet. Later is die mure d´r tussen ezet. No en toen ha´w dat endeleke klaor, en kwam d´r nog steeds meer volk, ’t wodden drokker en drokker. En ton krege wi’j  al bietieds een dienstbode. Maor ondertussen ha´w ok al een of twee kinder. En eh jao op een gegeven moment, de kippen wodden al minder, de varkens wodden minder, op ´t laatst ha´w nog ene koo. En at ´s aovens ´t volk weg was dan kekke wi-j mekare an : wie van ons beiden geet de koe melken?  Gerard was muu van d’n helen dag met ´t volk an´t praoten en ik was muu dat ik d´n helen dag rondesjouwd had.  En de kinder dee waren d’r.

JanvdLagemaat_MarietjeWeeninkOp ‘t laatst was ´t zo wied ha´w ene koe en at Gerard dan van ’t museum weerkwam,  van Kots weer, dat ik dan zei:  Gerard i-j mot naor de weide die koo melken wi-j hebt gin melk meer veur de pannekoek. Dan gebeuren ’t dat Gerard midden aoverdag al de koo  zat te melken. Die koe bracht op’t leste neet meer genog op, daor ko´w de pannekoeken neet meer met klaorkriegen. De koe, de laatste koe is naor Gerards oldershuus an de aoverkante egaone en wi-j nammen de melk daorvan weer af. Zo he´w ok de eier daor eerst van afenommen allemaol en later de kaeze. En no ja, zo begon ´t in ene kaere hard te gaon. Begin zeuventiger jaoren is ´t echt heel hard beginnen te lopen. In 1972 bu’w ok begonnen met de bouw van onze ni-je woning, naost den herberg.  De jaoren van de veurige eeuw van de zeuventig tot de negentig is warkelek veur ons de beste tied ewest. Geleidelek an wodden ´t allemaol minder. Aoveral kwammen meer restaurants en andere uutgaonsgelegenheden. Hier in Lievelde kwam “Binnenpret”. En de bussen dee altied kwamen, dat wodden minder,  want de mensen hadden zowat allemaole een auto en gingen völle zelf met de auto weg. Tegenwoordig bunt de zaoterdagen en de zondagen hier  nog altied wal ´t hoogtepunt, de zondagen nog meer dan de zaoterdagen.  A’j de geschiedenis naogaot vrogger too vader Weenink begon ton kwamen de mensen fietsen maor ok nog lopen.  D´r was een halte Erve Kots veur de bus. En d’r kwamen bussen, ok völle uut Duutsland. Daorna hadden de mensen auto’s, dan komt ze met d’n auto en komt d’r minder bussen. Dee bussen komt nog wal in ´t veurjaor en naojaor maor de zommerdag dan gaot ze ´t buutenland in. Noo op ´t ogenblik hebt de luu allemaole ´t eigen vervoer en ok völle tied, ze könt jo aoveral hen en wieter weg.

Wi-j bunt ontzettend drok ewest. In dee tied hadde wi-j soms drie, vier bruiloften in de waeke. Dan wodden ‘t ´s aovens heel late, en ´s morgens moste wi-j vrog weer op, de toeristen kwamen van alle kanten, de bussen allemaole, ´t most alles in mekare passen en ’t mos goodgaon enne, ja no ik was ton aoveral tegelieke. De telefoon dee ik en at d´r veur bruiloften ekokt most wodden,  ik kokken altied zelf. Ik deed eigenlek alles in de herberg. Gerard was veural an’t rondleiden in ´t museum, deelden zien kennis en regelden daor alles. Hee bracht sfeer. At ´t heel drok was in d’n herberg en ’t leep uut dan zei ik: “To, Gerard spöl nog efkes stukskes op de monika want ik heb ´t etten nog niet klaor”. En zukke dinge, zo gebeuren dat allemaol.  Jao wi-j waren een echt team bi-j mekare. Waor den enen minder goed in was vullen d’n andern dat an of umgekeerd.   Onze dochter Annemarie hef wal´ns ezegd  “Pap en mam jullie waren een geweldig span met mekare”. Jao, jao, jao, dan kö´j wel wat opbouwen a´j ´t samen doet,  jao absoluut wal jao. Maor d´r bunt ok dage ewest da´k wel ´s edacht heb: ik wol dat ´t spul in de locht vloog. Wat dacht i-j toch!  Maor d´n andern dag was ik bli-j dat ´t d’r nog ston. Ja natuurlek. Hard warken en schik hebben met mekare.  En ’t is ok wal zo, wi-j gingen ok altied ’s aovens at ’t volk weg was effen nog bi-j mekare zitten. Wi-j hebt ons ok nooit laoten veurstaon as ‘de baas en de vrouwe’ of zo.

Wi-j vormden met mekare gewoon een team altied. Altied goed en toegewijd personeel ehad. En zo he’w ’t ok altied edaone, at d’r ’s aovends feest ewest was en at dan de boel operuumd was, dan naodentied: jongens, dan wodden d’r aferekkend met de kelners en de bediening. Dan ginge wi-j effen nog zitten en tied nemmen veur naopraoten aover van alles hoo’t den dag ewest was. Wi-j dronken een borreltjen met mekare en dan pas ginge wi-j naor bedde,  al was’t ok ’s nachts twee uur, half drie. Dus altied effen naodentied zitten met mekare en de dag goed afsluuten.  Gerard zeg wal’n s “Ik heb nog nooit zovölle vrouwleu naor huus ebracht as in den tied”. Maor dat deed ik dus ok.  Ik wet nog good dat ik ne kere anehollen bun deur de politie, midden in den nacht. Ton he’w een of ander klein iets te doone ehad en d’r was een van de meisjes die was eblevene en die was met de fietse van Lichtenvoorde hier naor toe ekommen. ‘s Aovends mos ze wal weer naor huus hen. En al was ik ’s aovends nog zo meu, toch efkes – ik heb altied heel graag auto ereden hè – en dan efkes d’r oet, efkes in den auto zitten en efkes iemand wegbrengen ’s aovens late. Now, dat was gewoon ontspanning veur mien, dat ik effen ’n betjen af kon laden hè.  Dus ’s aovens Lucy veur in den auto, de fietse in de kofferbak en wi-j op weg. Vlak veur Lichtenvoorde ha’w de politie achter ons anzitten. Wi-j mosten stille hollen. En ton ging ‘t : Lucy oet den auto en de fietse oet den auto. De vraoge kwam “Ja, waar komt u vandaan”. Ik zeg: no, ik mot dat meisjen effen naor huus hen brengen, ze is met de fietse ekommen, hef vanaovend ewerkt en zo. Lucy had ’t zwarte jurkjen en alles nog an en dat geleuven ze ok drekt wal he, maor ze hadden ’t toch wal raar evonnen dat ik daor met de fietse achter in de kofferbak midden in de nacht reed. Ze zölt wal edacht hebben, daor geet een fietsendief.   Ach jao , zo ging dat allemaole in dee tied.

As ik noo vandage teruggekieke dan vin ik – en dat denke wi-j allebeide – da’w ´t met mekare toch good deurstaone hebt. Wi-j bunt altied heel arg drok ewest en een gedeelte van de tied da´k de kindere klein hadde bun’k gewoon helemaole kwiet. Later realiseren ik mien eigenlek dat ik in den drokken tied neet bewust onze kindere heb zien opgreuien. Maor ‘t mooiste is wal da´w tot now toe altied ‘n hele goeie band hebt met onze kindere. Ze komt allemaole graag in hoes en völle in hoes. Daor bu’w beiden arg bli-j met.”

Kijk ook eens op: