Geloven in Gelderland: ”Ook al ligt het zo in het bos, we hebben geen last van konijnen.”

Joop Bouwmeister

Joop Bouwmeister is beheerder van het Kerkhof van de Katholieke Willibrorduskerk in Vierakker, die één van de mooist bewaarde neogotische interieurs herbergt. Zoals zoveel oudere katholieken is hij bij veel aspecten van het kerkelijk leven in dit kleine dorp actief geweest. Zo stond hij aan de wieg van de sportvereniging SOCCI en nu nog is hij voorzitter van de restauratiecommissie die de afgelopen 6 jaar de peperdure restauratie van de Willibrorduskerk in Vierakker voor elkaar heeft gekregen. Voorwaar een prestatie als je bedenkt dat, om in aanmerking te komen voor subsidie uit het Rijks- en Provinciaals restauratiefonds, éénderde van het geld door de eigen gemeenschap moet worden opgebracht.

Tekst en beeld: Margreet Gründemann

Twaalf jaar geleden ben ik met het kerkhof begonnen en dáárvoor was het Joop Holtslag.
Het is eigenlijk niet veel werk, maar je moet het bijhouden hè?
Er was al een kerkhofreglement toen ik kwam, maar dat was té weinig, veel te weinig.
Ja, dat heeft het kerkbestuur later veranderd en toen werd er ook van het Bisdom uit op aangedrongen. Van dit en van dat…. Vooral het geld was niet geregeld.
Je lag daar, bij wijze van spreken, voor eeuwig
En nou is het zo dat als je begraven wordt, dan heb je meteen voor twintig jaar betaald.
En na twintig jaar kun je het tien jaar, steeds met tien jaar verlengen.

Dat nieuwe kerkhof dat is toen gemaakt omdat het ouwe kerkhof veel te klein werd hè? Maar op dat nieuwe kerkhof stonden allemaal bomen.
En toen heeft zo’n bedrijf al die bomen weggehaald en die stobben van die bomen, die zijn allemaal diep in de grond gegraven, maar het was toch niet diep genoeg dat er ook twee mensen boven elkaar begraven konden worden, dus op het nieuwe kerkhof is het tot heden toe altijd naast mekaar begraven geweest hè? Man en vrouw ook naast mekaar. Maar dan moest je wel twee graven huren natuurlijk. Ze hebben dat later gelijk getrokken met het ouwe kerkhof. Ook als je boven elkaar begraven werd, dan was het een dubbel graf.
En dat was ook eerlijker natuurlijk, dat ieder een gelijk bedrag betaalt.
Maar nu is er pas besloten over dat nieuwe kerkhof, dat die stompen al dusdanig verrot zijn dat het wel weer kan hè? Boven elkaar begraven.

Vroeger kon je kiezen op het kerkhof. Dat is nou niet meer hè, want nou worden ze zo aan de rij aan begraven.
Maar vroeger was er ook een enorm groot verschil op het kerkhof hè?
Op ’t voorste stuk van het kerkhof, daar lagen altijd de rijke boeren hè, dat was altijd een groot verschil, ook in prijs. Toen trof je ook nog wel eens een arme mensen.
De mensen met dat verschil van stand mochten dan zelf kiezen, of dat werd gekozen door de familie. En ze wisten zelf héél goed wat hun status was. Ooh God , ja. Dat was vroeger precies het zelfde met het bankenpachten hè?
In de kerk werden ieder jaar plaatsen verpacht. Vóór in de kerk, dan was het altijd een prachtig gezicht hè? Dan booien ze tegen elkaar op, die boeren! In de kerk!
Dan werd er ingezet door de kerkmeester of zo en dan werd er bijvoorbeeld een bedrag genoemd van vijfhonderd gulden. En dan ging dat terug. Ja, maar dan als het dan zo’n drieënhalf, vierhonderd gulden was dan, dan begonnen ze al te kijken naar mekaar en dan worden ze al jachtig hè? Ja oh prachtig was dat.
En dan hadden ze de pest in ook nog, als ze de volgende bij mekaar af pakten, weet je wel? Dat de één niet gauw genoeg was …bij het bieden. Ja, ja.

Kerkhof van de Katholieke Willibrorduskerk in Vierakker

Of het nou zo’n gróte boeren waren ? Nou je kunt beter zeggen dat er méénden dat ze ‘n grote boer waren. Zo kun je ’t beter zeggen.
En ook uit de kerk hè ? Achter op ’t pleintje, daar stonden de boeren bij mekaar met een grote sigaar aan en moesten ze even goed laten zien dat ze een grote sigaar roken hè? Och, och, och.

En als er nou kinderen geboren werden die niet gedoopt waren, werden die apart op een stukje grond begraven, als je de poort binnenkomt links.
De andere kinderen die liggen ook links begraven, maar die zijn allemaal wèl gedoopt.
Die hebben nog effetjes geleefd of zo, wat nog een half jaar, wat nog een jaar. Ja.
Ongedoopte kinderen lagen op een stukje ongewijde grond, wel op ’t kerkhof maar er was een afscheidinkje omheen. Maar het was een vloek voor mensen hè? Als een kind geboren werd, dat niet gedoopt was en die daar begraven was, die mensen vonden dat verschrikkelijk .
Ja, dat is moeilijk en dan was er ook geen eucharistieviering voor zo’n kindje niet hè?
Want in de kerk, waar de doopvont nou staat, dat is de officiële plek bij de deur hè?
Toen in ’t begin, stonden er allemaal traliehekken omheen, want als er een kind niet gedoopt was, mocht het kind feitelijk niet in de kerk komen.
Ze mochten niet in de kerk komen en moesten achter het ijzeren hekwerk blijven totdat het kind gedoopt was en dan ging dat hekwerk los en dan kon het kind de kerk in.
De meeste kinderen werden meestentijds de zelfde dag of de andere dag gedoopt hè? ‘t moest altijd zo snel mogelijk gebeuren. Nou stellen ze het al veelal drie, vier maanden uit.

Dat lijkenhuisje op het kerkhof, dat wordt niet meer gebruikt.
Vroeger werd er, als iemand dood was, werd ie daarin geplaatst totdat de begrafenis was.
Nou is ’t meer een gereedschapshuisje voor de kerkhofschoonmakers. Ja, mensen die daar harken of schoffelen hè? De kruiwagen staat er in en de draagbaar staat er in en die wordt telkens met een overledene er ook weer uit gehaald natuurlijk.
Een begrafenisondernemer heeft dat zelf ook bij de auto, maar die kunnen vaak niet zo’n end rijden met die dingen hè? Dan is het nog vaak wel eens een trammelant met dat grint hoor! We hebben het wel eens over gehad om dat te verharden, dat pad hoor. Nu is het duwen hè?

Lijkenhuisje op het kerkhof

Je bent vrij in het kiezen van stenen of grafbedekking. Daar zijn wel regels aan verbonden, natuurlijk. Struiken plaatsen en bloemen, die langer als twee meter worden dat mag niet!
Nou hebben we toch achteraf wel een beetje spijt, want er zijn nou ook mensen ook die er alleen maar een hoop planten op zetten en alleen maar een naambordje erbij hè ? en dan laten ze het verders maar groeien.
Er is er één bij, die… als het mij te gek wordt, dan knip ik het af.
Maar uiteindelijk moeten dat de mensen zelf doen hè?

Ook al ligt het zo in het bos, we hebben geen last van konijnen. Ik zou niet weten wanneer ik daar een konijn gezien heb.
En ik loop er hoe vaak niet rond. Twee, drie keer in de week nog wel, …
Maar ik zie nooit wat, geen gat van een konijn. Nou ja, dan is ie gouw genoeg weg trouwens. Aan ‘n klem kun je ze wel vangen, maar dat is nog nooit nodig geweest.

Op dat kerkhof, daar mag niet iedereen begraven worden, het is zuiver een parochiekerkhof.
En de mensen vinden het prachtig hè, vooral als je vreemde mensen heb, die dan hier op ’t kerkhof komen in verband met een begrafenis. Die roemen er ook zo geweldig over, en vooral in ’t voorjaar en in de zomerdag dat al die vogeltjes fluiten en verder is het muisstil op ‘t kerkhof. Dat vinden ze prachtig. Vooral dat de vogels zo mooi fluiten allemaal.
Ja dat vinden ze heel, heel ideaal hè? En dan zeggen ze ook nog: Nou wij willen ook wel hier begraven worden hè? Als het zover is. Dat kan dus niet, nee.

Kijk ook eens op: